Enkele maanden geleden zijn we met een aantal verenigingen van start gegaan met het project “Natuur(be)leven in de groene ruimtes van de Leuvense binnenstad”. Vanuit onze bezorgdheid voor de natuur proberen we ervoor te zorgen dat het thema “natuur in de stad” meer aan bod komt bij het beleid. Naarmate steeds meer mensen in de steden wonen - ondertussen al meer dan 50 procent van de wereldbevolking - is aandacht voor stedelijke natuur meer dan noodzakelijk.

Natuur in de stad ?  -  Zeker en vast !

De “natuur” in de “stad” lijken op het eerste zicht vaak tegenstrijdig aan elkaar.  De meeste mensen denken spontaan aan het open buitengebied of aan bossen wanneer er over de natuur gesproken wordt. Maar de natuur stopt niet bij de stadsrand, integendeel zelfs. Heel wat planten en dieren trekken zich doorgaans niet zoveel aan van de “denkbeeldige” grenzen die de mens trekt.
Voor soorten die gevoelig zijn aan verstoring of die een zeer zuiver leefmilieu eisen om zich in stand te kunnen houden, kan de stad natuurlijk nooit een geschikt leefgebied vormen. De drukte en de verstoring in de stad kunnen dat onmogelijk maken. Natuurgebieden buiten de stad blijven dus van enorm belang voor het overleven van een heel aantal zeldzame tot zeer zeldzame soorten. Maar de onverwachte verscheidenheid aan wilde planten- en diersoorten die aangetroffen worden in de stad, maakt toch duidelijk dat er meer aandacht besteed moet worden aan natuurontwikkeling als een onderdeel van de stedelijke ontwikkeling. Daarbij zal steeds een duurzaam evenwicht gevonden moeten worden, waarbij het wonen en het werken in de stad hand in hand kunnen gaan met recreatie en natuur.

“ De  oneindige schoonheid van een efficiënt natuurlijk overstromingsgebied,
het bestaat, in de buurt van Leuven : De Doode Bemde“
(Katleen Cools, VRT-Ter Zake van 16.11.2010)

Toen in 1998 het scenario voor het natuurlijk overstromingsgebied “Doode Bemde- Dijlevallei “ vaste vorm kreeg was het grote vraagteken : “Zal ons plan efficiënt werken bij extreme weersomstandigheden?”
Conservator Piet De Becker hield er menig slapeloze nacht aan over. Bij falen zouden de initiatiefnemers wel eens de Zwarte Piet kunnen toegespeeld krijgen.

Na verschillende kleinere overstromingen in het recente verleden (december 2007,maart 2008, augustus 2010), kwam in de herfst van 2010 de ’GROTE VLOED’ . Statistisch zou die volgens nauwkeurige berekeningen en modelleringen, eens om de 100 jaar voorkomen. De regen viel met bakken uit de loodgrijze lucht. Het debiet van de Dijle bleef drie dagen lang aanzwellen tot onze rustige rivier een statige stroom werd met een enorm piekdebiet en dito stroming.

Op tientallen plaatsen binnen de perimeter van de Doode Bemde (tussen de Neerijsebaan in St Joris-Weert en de Bogaerdenstraat in Oud-Heverlee) overtopte de Dijle en liepen tienduizenden m³ water de vallei in. Voor de eerste maal werd de quasi totale oppervlakte van de komgronden in het natuurgebied gevuld. Ons reservaat werd herschapen in een reusachtig meer van 1 200 000 m³. Het water stond aan het knuppelpad dicht bij de Dijlebrug: geen doorkomen meer aan!

Dit was ongezien in de Doode Bemde en een buitenkans voor al wie van landschapsfotografie houdt.
Op mijn fototour op dinsdagmiddag,  ontmoette ik op de Dijlebrug in de Reigerstraat  een kranige heer van 90 jaren jong die samen met zijn echtgenote poolshoogte kwam nemen. Hij vertelde mij dat het van "zijn plechtige communietijd" geleden was dat hij de vallei zo zag overstromen.
Albert (89), naaste buur van de Doode Bemde in de Dijlestraat in Sint-Joris Weert, maakte zich zorgen over de reeën in zijn ”grote achtertuin”. ”Zouden ze verdronken zijn?”, klonk het met enige angst in zijn stem. Nee dus!

Veel wandelaars kwamen het spektakel mee beleven. Met knielaarzen konden ze amper 10 meter het weiland in aan de Dijlebrug. Verder waden garandeerde hen natte voeten. Ter hoogte van de educatieve poel was nog nauwelijks te zien waar verdronken weiland lag of waar de Dijle stroomde: één grote zee van water.

Op woensdag 16 november veranderde een dikke mist de Doode Bemde in een reusachtige kom ’erwtensoep’. Een filmploeg van het VRT-programma ’Terzake’
kwam de noodzaak van een andere aanpak in valleigebieden nog eens dik in de verf zetten: de Doode Bemde, de natuur en het water kregen eindelijk waar ze recht op hadden: AANDACHT en RUIMTE!
‘s Avonds was het leuk op de TV te vernemen dat de komgronden van de Doode Bemde, samen met het wachtbekken en de stuw van Egenhoven, de stad Leuven voor een overstromingsramp zoals elders in Vlaanderen, hadden behoed.

Piet heeft die nacht “GESLAPEN ALS EEN ROOS” en onze slogan ”NATTE VOETEN VOOR DE ROERDOMP, DROGE VOETEN VOOR DE LEUVENAARS” had nog nooit zo’n zinvolle betekenis gehad.

Désiré, 15.12.2010

Lees meer...